MALARCHI
architecturale experimenten binnen ontwikkelingssamenwerking
#2
HIV hulp- en informatiecentrum voor het Balaka District
0. ontwerp
In een zoektocht naar een gebouw uit baksteen dat door de tijd heen aanpasbaar is of een structuur heeft die zonder veel groeipijnen zich kan ontwikkelen herbruikten we de houten skeletstructuur die eveneens vorig jaar gebruikt werd voor de bouw van het mini-theater . De houten structuur werd positief geëvalueerd en we besloten ze verder te ontwikkelen. Op die manier kan de constructie van het dak loskomen van muren en vloeren. Daarnaast biedt deze constructiewijze het voordeel dat de werkcondities verbeteren bij het construeren van de vloer en muren van zodra het dakplaten geplaatst zijn en dat zowel vloer als dak gelijktijdig kunnen gebouwd worden. De vloer werd in beton gegoten en de muren zijn opgebouwd uit baksteen. De typische ruwe lokaal baksteen die door de meeste dorpen zelf wordt geproduceerd integreert het gebouw sterk in zijn context. De muren rijzen herkenbaar op uit de aarde waaruit ze gemaakt zijn. Klassieke lokale materialen werden op een onconventionele manier toegepast op zoek naar een elegant en lumineuze ruimte. Een raam werd niet langer opgevat als een gat in de muur waar licht doorvalt dat sterke schaduwen produceert. De gehele muur werd doorlopend opengewerkt door het stenenpatroon aan te passen waardoor niet alleen rondomrond diffuus licht binnendringt maar bovendien een transparantie voor het gehele gebouw ontstaat op voorwaarde dat je loodrecht op de gevel kijk. Pas als dezon tegen de horizon gaat hangen worden vloer en muren bezaaid met honderden lichtvierkantjes. Niet enkel de wanden laten licht van hooguit diep binnenvallen in de ruimte zonder een zekere intimiteit te bewaren. De dak-elementen positioneren zich tegenover elkaar, de een wat grotere broer van de andere waardoor ze zonder elkaar te raken een brede band noorderlicht laten binnendringen.
Zonder elektriciteit en stromend water werken betekend dat een gebouw laten oprijzen heel wat mankracht vraagt. Het besef dat we zo afhankelijk zijn van water drong door in het ontwerp om het opgevangen water niet zomaar te laten wegsijpelen in de grond. Op de hoek van het gebouw plaatsten we een massief volume met een waterreservoir als een afspiegeling van de leegte die de opening van een deur aan de andere kant achterlaat. Dagelijks zullen de jongeren uit de secondaire school passeren langsheen het HIV-center om de klaslokalen binnen te wandelen. We waren op zoek daarom naar een bakstenen sculptuur die een sterke intimiteit waarborgt. Een bakstenen, schijnbaar massief volume met vele kleine openingen om niet zozeer grote panoramische zichten te creëren maar om licht te laten binnenvallen. Daarom start de binnenvloerafwerking op 40 cm van het grondniveau en de openingen pas op 1m60 van het grondniveau. Eén toegang richt zich naar de klaslokalen, de andere aan de achterkant van het gebouw om de achterliggende buitenruimte te laten aansluiten op het gebouw en ter zelfdertijd een sterke expressieve voorgevel te creëren.
De deuropeningen werden gelinieerd met de geperforeerde bakstenen band rondomrond het gebouw. Opnieuw verliezen we hierin de gangbare pragmatiek op zoek naar dubbele houten vertikale deurpanelen die elegant in hun verhoudingen aansluiten met de rest van het gebouw en een grandeur aan zowel de binnenruimte als aan het gebouw in zich geven. Binnenin zullen de wanden gecementeerd en bepleisterd worden. De houten benen worden vernist en de deuren worden grijs geschilderd naar de kleur van de voeg in de baksteen die teruggetrokken wordt uitgevoerd. Het vrije grondplan laat de mogelijkheid open om het gebouw een eigen invulling te geven. Over het gebouw werd veel gediscussieerd op de werf gezien we – als westerlingen , en nog meer als architecten – streven naar een architectuur die bescheiden maar vernieuwend, inspirerend werkt. Niet zozeer dure ontwerpen, maar die het maximale haalt uit de materialen die beschikbar zijn. En net het streven naar het maximale, het afwegen van kosten en alternatieven in verhouding met wat het te bieden heeft gebeurt niet enkel vanuit een pragmatiek, maar evenzeer vanuit begrippen als trots, cultuur, duurzaam en identiteit. Het resultaat van een boeiende dialoog tussen opdrachtgever, nieuwsgierige passanten en het constructieteam vindt u hieronder.
1. de manier van reizen
Dit project kan iedereen realiseren, je gaat als volgt te werk. Je hebt een full-time job en die geeft je jaarlijks ook vakantie als alles goed verloopt. Voor ons ligt die vakantie in augustus en duurt ze drie weken en die tijd gebruiken we volledig om het project te realiseren. Daarenboven moet het duidelijk zijn dat aan de MALARCHI – projecten geen geld wordt verdiend. We dragen zelf bij aan de kosten en worden niet betaald voor de werkuren die kruipen in voorbereiding of arbeid terplekke. Maar dat kan ook niet gezegd worden veronderstel ik van andere “vakanties”. Het principe is heel eenvoudig: neem je koffer ga naar een ontwikkelingsland, praat met mensen over hun dromen en verlangens, denk goed na over hoe je daarbij kan helpen en steek de armen uit de mouwen. Omdat niet iedereen zomaar het maandsalaris ontvangt om jaarlijks naarAfrika te vliegen zoeken we sponsering en donaties voor het project vermeerderd met de helft van de vliegkosten. We zitten nu aan MALARCHI #2 en willen jaarlijks een project doen in ontwikkelingslanden tot we # 10 bereiken om een genuanceerd maar onverbloemd Afrikaans-Europese dialoog neer te schrijven.
Deze manier van werken heeft als voordelen dat je geen hoge administratiekost hebt, dat je ongelooflijk snel werkt en direct resultaat boekt. Je budget is kleiner waardoor je niet als witte geldvogel je eigen ei kan gaan kakken maar in overleg moet tasten naar de mogelijkheden binnen de lokale omgeving en cultuur. Verder strijk je ook niet neer met een leger vetpenzen om te gaan rondbaladeren en consumeren op zoek naar vertier wat ik persoonlijk als behoorlijk offensief beschouw. In plaats daarvan werk je aan een dialoog die gestart werd vanuit het zuiden.
Er zijn echter ook nadelen aan gekoppeld die we dit jaar mogen ondervinden hebben. De hoge administratiekost voor grotere organisaties ontstaat uit een zoektocht naar veiligheid. Op die manier wordt heel wat papier geproduceerd en rampscenario’s ingedekt en vermeden. Verhoudingsgewijs kost een project realiseren ter plekke heel wat minder, dan ons vanuit het noorden verzekeren van veiligheid ter plekke. Er wordt geld geïnvesteerd in grotere organisaties waarop men kan vertrouwen. Men gaat voor grotere lokale organisatie die bewezen hebben dat ze door de jaren heen werk hebben geleverd, resultaten hebben geboekt en kunnen instaan voor de noden van de doorsnee Europese bezoeker. Wij werken echter zonder papier en gaan af op het vertouwen die we leggen in de mensen ter plekke die hun nood zelf definiëren of gaan we voor kleinere organisaties die erg lokaal werken. De gehele manier van werken staat en valt dus met het vertrouwen die je stelt in het lokale contact, meestal één persoon.
2. twijfel
Zo gebeurde het dit jaar dat kort voor ons vertrek twijfel ontstond over de capaciteiten van onze cliënt, pastoor Harold Maloya. Deze jongeman komt uit de dorpen maar is erin geslaagd om uiteindelijk toch hoger onderwijs te volgen op het ABC-college. De hoogste opleiding die gevolgd kan worden in Malawi is de rijksuniversiteit maar de toelatingen liggen erg laag. Het ABC-college werd opgericht door een Amerikaanse kerk en wordt vandaag gerund door 50% lokale leerkrachten. De meeste studenten kunnen toegang verwerven omdat ze een studiebeurs krijgen van opnieuw dezelfde Amerikaanse kerken. De wetenschappelijke vakken op deze school liggen erg laag en de evolutietheorie van Darwin wordt bekeken als een leugen of grap. Je studeert daar dan ook af om leerkracht secondair te worden of pastoor. Leerkrachten zijn er echter nog steeds de kort als je weet dat op gouvernementele scholen een klas bestaat uit 80 leerlingen. Je begrijpt dat dit nefast is voor een doorgedreven leerproces. Harold studeerde vorig jaar af en was reeds de directeur van de secondaire school waarvoor we vorig jaar meebouwden aan enkele lokalen en waarvoor we het MALARCHI #1 project uit de grond stampten als toevoeging op het educatieve programma. Drie weken heb ik hem op de voet gevolgd en naar zijn rieten kerk geweest waar hij predikte. Hij vertelde over hoe hij een bakstenen kerk verlangde waarbij hij zijn kerk zou specialiseren op HIV-workshops. Voorbehoedsmiddelen zouden gepromoot worden, medicijnen en tests gratis geleverd en er zou bovendien ook gewerkt worden met mensen die samenleven met HIV-patiënten.
Zijn enthousiasme overhaalde me om zijn verhaal te slikken en ik achtte hem geloofwaardig en oprecht. Het project zou haalbaar moeten zijn. Hij had echter zijn job opgezegd in het verloop van het jaar en beschikte sindsdien niet meer over laptop waardoor we soms voor maanden contact verloren. Desondanks gingen we door met het verhaal, geldinzamelprojecten en het ontwerp. Er was geen tijd meer te verliezen en aangezien Harold een onhaalbaar hoog budget hoopte voor een HIV center en kerk in één met kantoren, legden we zelf het budget vast op een vierde en bedachten we HIV center als een uitbreidbaar complex dat makkelijk kan uitgebreid worden. Het zou met andere woorden de basis voor het complex kunnen worden dat met de noden kan meegroeien. Harold ging hiermee akkoord en alles begon vlotter te rollen tot hij een mail verstuurde aan Géraldine waarin hij voorstelde om sex te bedrijven met haar.
Het project kwam hierdoor plots en totaal onverwacht tot stilstaand met deze hallucinante wending. Toen we vroegen om de mail te verklaren, verontschuldigde hij zich en vroeg het stil te houden gezien hij hoopte door te gaan met het project en het geheim wou houden ten opzichte van vrouw en kind. Harold wou ook direct instaan voor de consequenties en gaf op vraag twee contacten van oversten binnen zijn kerk. Maar we contacteerden de Engelse vrouw Helen Jones die ik vorig jaar ontmoette en welke hoofd is van Harold’s Baptistische kerk. Zij sprak uiteindelijk verder met Harold en hij ontkende alles. Ook later wanneer we hem ter plekke ontmoet hebben ontkende hij en beweerde dat er een complot tegen hem gespannen was. Hoe dan ook we waren twee weken van ons vertrek verwijderd en we zouden slechts drie weken terplekke zijn. De waarheid zal nooit achterhaald worden, omdat er een mentaliteit van stilzwijgen heerst.
In het ganse verhaal was er twijfel of er iemand toegang had tot zijn mailbox of niet. Het klinkt onwaarschijnlijk maar is mogelijk. We besloten uiteindelijk hem het voordeel van de twijfel schenken maar stelden eveneens dat hij te weinig discipline had voor het vooropgestelde project. Indien hij niet in staat is om zijn eigen mails te controleren dan achten we hem evenmin in staat een kerk/HIVcentrum te leiden. En dit is nu net het risico dat onze manier van werken mee te kampen heeft. Alles staat of valt met het vertrouwen dat je stelt in één persoon die ver van je verwijderd is. We hebben Harold en Helen op de hoogte gebracht van deze beslissing en stonden daarmee voor de situatie dat we het budget hadden om een HIV centrum te bouwen uit baksteen voor een land dat het hoogste cijfer aan besmette mensen heeft, maar zonder opdrachtgever zaten. Een situatie waarbij de nood en vraag naar hulp zo hoog is betreffende HIV gaf ons echter het volste vertrouwen dat we een nieuwe cliënt zouden vinden op korte termijn.
03 de HIV-groep van Kasupe Ministries
Toen ik Fletcher Padoko waarvoor we het MALARCHI #1 project uitbouwen contacteerde vertelde hij me dat hun HIV groep gegroeid was tot een 50-tal mensen en dat ze hun eigen project-voorstellen uitbouwden. Zo had de groep in het afgelopen jaar tonnen nieuwe baksteen geproduceerd die zouden gebruikt worden voor de uitbouw van de school.
Het interessante gegeven aan een koppeling tussen kerk en HIV centrum was dat de kerk werkt als een sociale condensator, een plek waar wekelijks vele mensen samenkomen waardoor het HIV thema uit haar taboe kan getrokken worden en in de dagdagelijksheid geïntegreerd. Door het thema te verwerken binnen een educatief systeem konden we hetzelfde objectief bereiken voor een nieuwe opkomende generatie. Fletcher ging akkoord met het voorstel en droeg met zijn organisatie Kasupe Ministries zelf bij aan de opstart en afwerking van het gebouw om de geloofwaardigheid van zijn intenties voor het centrum daadkracht te geven. Hij zorgde ervoor dat een constructieteam klaarstond toen we aankwamen en we konden de bakstenen die ter beschikking stonden gebruiken voor de bouw. De HIV groep was laaiend enthousiast toe we hen toespraken en ze de door henzelf geproduceerde bakstenen zagen oprijzen tot een gebouw. De verstening en fixatie van hun aanwezigheid , geeft hen uiteindelijk het respect dat ze verdienen als dynamische en sterk gemotiveerde groep en als mensen. Tot voor kort werd er samengekomen in een van de klaslokalen. De groep was dus afhankelijk van de lesuren, en kwamen op het terrein als iedereen reeds vertrokken. Eind deze maand zou het gebouw af moeten zijn en worden ze volledig geintegreerd in de “campus”.
Het projectvoorstel dat dit jaar zal starten voor hen een geitenboerderij waarbij zij zelf gegarandeerd geitenvlees kunnen eten. Voor zij die de aidsremmers nemen is het absoluut noodzakelijk om een evenwichtige voeding te hebben. De meeste mensen in de dorpen eten enkel nsima en groenten wat onvoldoende is om hun natuurlijke weerstand op peil te houden met de medicatie. Vlees dient absoluut toegevoegd worden aan het menu, minstens drie maal per week. Een moeilijk gegeven aangezien HIV besmette mensen moeilijk aan werk geraken en vlees duur is. Kasupe Ministries en hun HIV groep starten daarom nog dit jaar met de aankoop van 7 geiten en 3 bokken evenals de bouw van de eerste stal. Op termijn dient dit project zichzelf te kunnen dragen.
04.mannen, materialen en transport
Dat we de bakstenen verwierven van de HIVgroep zal niet enkel bijdragen aan het proces waarbij zij het gebouw tot het hunne dienen te maken maar het was evenzeer vanuit financieel oogpunt een welgekomen zaak. De prijzen waarop we ons baseerden bij de kostenraming gelden vorig jaar maar intussen waren de materialenprijzen redelijk toegenomen. De andere kosten waar we vorig jaar niet mee geconfronteerd werden waren de lonen van de arbeiders en de kost voor transport. De arbeidslonen liggen belachelijk laag. We betaalden ongeveer 1,50euro per dag per arbeider wat het dubbele van de gangbare prijs is met het oog op een hoger werktempo. Dit gaf een enorm positief resultaat gezien het beoogde en behaalde resultaat voor ons vertrek behaald wordt in normal omstandigheden na 3 maanden in plaats van 3 weken. De kost voor transport daarentegen ligt echter zo hoog dat het bijna de helft van het budget opslorpte. Het probleem rust in de situatie dat er in de buurt slechts één man is die ons in zwaarder vrachtvervoer kan voorzien. Alle grotere of zwaardere bouwmaterialen die uit de stad komen worden door zijn boys vervoerd naar de omliggende dorpen en over de prijs kan moeilijk onderhandeld worden bij gebrek aan concurrentie. Hoe dan ook zal het gebouw volledig afgewerkt worden door de verkoop van foto’s in Gent,Brussel, Barcelona, en uw donaties. Bovendien zal het verwachte tekort in de afwerkingsfase opgevangen worden door de bijdrage van Kasupe Ministries. Tegen het einde van september, begin van Oktober verwachten we het langverhoopte afgewerkte resultaat van het gebouw.
05. Aanpassingen aan het Ontwerp
Om de kosten te drukken hebben we het ontwerp ook verder aangepast. De aansluiting van de muren met het dak met name bleek enerzijds te moeilijk te zijn om te laten uitvoeren terwijl we niet meer aanwezig zijn en door de muren af te werken net onder het dak konden we ook een aanzienlijke hoeveelheid metalen dakplaten besparen anderzijds. Deze metalen dakplaten zijn behoorlijk duur en ze beschermen de ruimte niet geheel de hitte tijdens de zomermaanden. Maar er zijn geen alternatieven in prijs-kwaliteit en duurzaamheid . Het metaal reflecteert het licht tussen de twee dakdelen ook dieper de ruimte in. De traditionele grasdaken beschermen beter tegen de hitte maar dienen om de 6 maanden vervangen te worden. Het afweken van kostprijs en het beoogde resultaat is een belangrijke oefening tijdens dit type van projecten. De doelstellingen die we trachten na te streven in het ontwerp berusten op communicatie met de mensen, het zich toeeigenen van het gebouw nadat we van de scène zijn verdwenen, en dat de kwaliteit van de architectuur niet afhangt van de grote van het budget.
06. Het constructieteam
Het beste contact hebben we zoals vorig jaar met het constructieteam. De mannen en vrouwen werken zeer hard gezien alles met de hand wordt geproduceerd. Er wordt gestart met werken rond 7:00am en tegen 16:00 pm wordt de werkdag beëindigd. Het begrip overuren bestaat niet gezien het verdwijnen van de zon ook betekent dat er geen licht meer is om verder te werken. Bovendien moeten de meeste mannen nog een hele eind wandelen om huiswaarts te keren. Tijdens de middag maken de vrouwen die de ganse dag water dragen al dan niet met babies op de rug een vuurtje om met maïsbloem nsima te maken. Enkele belangrijke werkdagen voorzagen wij een kip als extra stimulans. Een kipkost 4 euro wat ongeveer dezelfde prijs is hier en bij deze het duurste type vlees dat in Malawi verkrijgbaar is. Gezien de tijdsdruk die we onszelf oplegden om binnen de drie weken een gebouw af te hebben werd er tijdens de weekends ook gewerkt. De moslims binnen het constructieteam gaan zoiezo wel naar de moskee evenals de 7th day baptists. En ja allen willen ze met ons mee naar België, Spanje of waar het ook mogen zijn.
07 religieversplintering
De overheid is niet aanwezig in de dorpen, de mensen hebben geen identiteitskaart, rijbewijs, of sociaal nummer. Er vallen geen taxen te betalen, de werktuigen zijn primitief en identiek aan de werktuigen die we in het Nationaal Museum in Blantyre stonden onder de afdeling van de ijzeren periode (prehistorie) bij de ontwikkeling van de mens. Er is geen stromend water, geen elektriciteit, geen politie maar wel kerken die ooit opgericht zijn door kolonialisten , maar intussen overgenomen zijn door de lokale bevolking. Door de wisselwerking met de lokale cultuur zijn deze kerken ook verder versplinterd. Velen hebben eigen kerken opgericht en hun eigen interpretatie gegeven, waardoor intussen vele religies vredig naast elkaar leven. Ook deinternationale moslimgemeenschap heeft een enorme steen hiertoe bijgedragen door aanzienlijke donaties te schenken aan Malawi met het oog op de bouw van moskeën . Ze duiken overal op in het plattelend weliswaar zonder luidsprekers. De rol die religie speelt is het surrogaat voor een gouvernementele structuur. Ze geeft veiligheid kent een eigen rechtsysteem, moraal en draagt sterk bij aan onderwijs. Hieronder zie je een foto van “Ziomisten”.
08. de gezinsstructuur en initiation ceremonie
Aan het hoofd van de familie staat de vader. En het is aan het dorpshoofd om de goede binnen zijn gemeenschap te bewaren. De vrouw dient steeds achter de man te lopen met de kinderen. De vrouwen en kinderen leven in de schaduw van de man hoewel in de praktijk veel afhangt van hoe de man zich gedraagt en wie de vrouw is. Je moet ook begrijpen dat er een groot verschil is tussen de sociale structuren van dorpen en deze van een stad. Een 250 jaar geleden begonnen de mensen ijzer te gebruiken in de objecten die ze vervaardigden om te jagen en aan landbouw te doen. Maar in de laatste 250 jaar is er een enorme evolutie gebeurd. Niet integraal over het ganse land maar sommigen staan gewoon in denken en doen al heel wat verder dan de nog steeds erg prehistorische structuur van de dorpen. De meeste medicijnmannen die aan magie doen zijn verdwenen of hebben gezag verloren door de opgang van de kerken. Hoewel er hier en daar nog een “magische” koord rond de heupen gebruikt wordt als anticonceptie middel. De initiation ceremonie zijn echter niet uit de lokale cultuur te verdrijven en werden geïntegreerd in zowel de moslim religie als bij de christenen. Zo worden een groep jonge meisjes en jonge mannen in een ruimte vastgehouden gedurende drie weken. Gedurende die periode ondergaan ze allerlei rituelen. Zowel de groep van vrouwen als de groep van mannen krijgen les in sexuele opvoeding en leren elk hoe ze zich dienen te gedragen als man of als vrouw. Op het einde van deze drie weken ondergaan ze de ware omvormingsceremonie die de jongeren scheidt van de volwassenen. De man dient naakt en met de benen open op de grond gaan zitten. Samen vormen ze een rij jongen mannen waar het dorpshoofd langsheen gaat met een mes om elkeen de voorhuid rond de penis af te snijden terwijl ze declameren “Iam a man”. Niet zomaar luidopspreken maar met de volle overtuiging en hun mannelijkheid tonend in lichaamstaal en stemgebruik. De vrouwen ondergaan een gelijkaardige ceremonie maar voor hen wordt een stuk clitoris afgesneden. Zelf hebben de jongeren niets over te beslissen maar eventueel kunnen de ouders weigeren dat hun kinderen deze ceremonie ondergaan. Ze zullen doorvoor een enorme sociale druk in het dorp dienen te torsen maar hun eis wordt wel aanvaard en gerespecteerd.
09. relatie Europa – Verenigde Staten – Afrika – China
Op weg naar Balaka vanuit de dorpen om bouwmaterialen te kopen gaan we steeds langs vele hobbelige kleine wegen. De auto’s rijden er meestal in het midden van de weg de vele fietsers en wandelaars de berm in door plaatsgebrek. Iedereen lijkt constant eindeloos onder weg. Meestal overladen met water, brandhout, geiten, kippen,kleinere bouwmaterialen of katoen. Hallucinant hoog worden die zaken vaak gestapeld en op onze weg komen we ook mensen tegen die vragen om mee te rijden met de truck die we huren om de bouwmaterialen te kopen. Zo gebeurde het op een dag dat we in een Engelse katoenfabriek belandden. We pikten een aantal jongelingen op met katoenzakken om hen af te zetten op deze fabriek. Katoen wordt door vele kleine boeren geproduceerd en verzameld op die ene plek. In de fabriek wordt draad gemaakt van de katoen en vooral geëxporteerd naar China. China is erin geslaagd om grote contracten af te sluiten met de overheid van Malawi. Waar het precies allemaal over gaat weet ik niet maar de katoen geproduceerd in Malawi is bestemd voor de textielproductie in China. Vroeger was er een grotere textielproductie in Malawi maar die is gestorven aan de enorme donaties van tweedehandskleren die geschonken worden voornamelijk door de Vereningde Staten. De techniek van donaties nekt vaak locatie economie totaal. Waar mensen zelfgeproduceerde textiel trachten te verkopen vonden ze plots geen markt meer aangezien kleren gratis overal beschikbaar waren, of verkocht tegen een enorm lage prijs.
Nog steeds wordt met de beste wil van de wereld ontzettend veel kapot gemaakt. Malawi is intussen zo goed als volledig afhankelijk van allerlei donaties en het werk dat NGO’s verrichten. Mochten de Verenigde Staten en Europa plots de handen aftrekken van Malawi dan stort alles als een kaartenhuisje ineen. Ook de overheid in Malawi geeft makkelijker budget aan een charityorganisatie dan een microkrediet aan een lokale business. Met de 150 grootste organisaties gevestigd in het land verandert zou je denken dat er snel verandering in de zaak komt maar in Malawi verandert er nog steeds weinig op vlak van economie, sociale structuur, …. De overheid investeert weinig in eigen land, terwijl je als politicus tonnen geld verdient. De meeste mensen geloven ook niet dat ze zelf de situatie kunnen veranderen. Er komen zodanig veel mensen langs die hen komen vertellen hoe ze het moeten doen, dat er een bedelmentaliteit ontstaan is. Zien ze een blanke dan is die gekomen om te geven. En pas als je iets kan ontvangen van de rijken uit het westen dan zal je echt je situatie kunnen veranderen.
We hopen met Malarchi een andere weg daarom te kunnen inslaan en achten dit ook perfect mogelijk, aangezien we zowel in Malawi als buiten steeds meer en luider een kritische stem horen over de traditionele ontwikkelingssamenwerkingsorganisatie.
Géraldine Vincent – Guust Selhorst
