MALARCHI #2

Onderzoek naar het belang van architectuur,
experimenten binnen de context van ontwikkelingssamenwerking
30/03/2009

INHOUDSTAFEL

VOORWOORD
MALARCHI #1 – Het Theater, een ideologisch begin
MALARCHI #2 – HIV Consulting Center, een spiritueel vervolg
MALARCHI #3 – Twee Bruggen, bouwen aan een (infra)structurele toekomst
ACTIVITEITEN
FINANCIERING

VOORWOORD

Dit dossier is een vervolg op het dossier Malarchi en de reis naar Malawi die eraan gekoppeld werd in 2008. Tijdens die reis hebben we adhv een architecturaal experiment getracht te zoeken naar het belang van architectuur. En met dit dossier zetten we ons onderzoek verder in de overtuiging dat we zonder al te veel administratie en met beperkte middelen heel wat beweging kunnen veroorzaken door een dialoog aan te gaan tussen Noord en Zuid, tussen België of Spanje en Malawi. Malawi is een Afrikaans ontwikkelingsland dat in eerste instantie te kampen heeft met aids en hongersnood. Het gaat om een van de tien armste landen ter wereld en stelt een kritische kader om de westerse glittermentaliteit die de hedendaagse architectuur wereldwijd teistert af te wegen. We stellen dat architectuur fundamenteel is en daarom een belangrijke bijdrage zou moeten kunnen leveren binnen ontwikkelingssamenwerking. We stellen dat architectuur een sociale hoedanigheid is en daarom niet gebonden is aan hoge budgetten en voor iedereen toegankelijk dient te zijn. Een scherp budget, hoge nood en beperkte technieken kunnen tenslotte bijdragen tot het ontdekken van de meest fundamentele componenten van architectuur, haar gemiste kansen ontdekken en de creativiteit aanscherpen. Door dit proces hand in hand te ontwikkelen met de lokale bevolking hopen we elkaar te verrijken.

 

Je kan je de vraag stellen of het wel verantwoord is om als blanke mens, je vette pens te gaan tonen, … of je niet beter de problemen hier tracht aan te pakken. De westerse decadentie lijfelijk tegenover de uitzichtloze miserie in Malawi brengen leidt onvermijdelijk tot een confrontatie. Een confrontatie die zich in eerste instantie afspeelt in je eigen hoofd omdat je net het meest proeft van het contrast tussen twee wereld, enerzijds deze waar je vandaan komt, anderszijds de wereld waar je in belandt en die alles wat je voor waarheid aanneemt opnieuw in vraag stelt. Elk woord heeft als het ware een andere betekenis daarginds. De confrontatie is net interessant en hetgeen waarvoor we gaan, op de enge grens met een conflict wat nu net het te vermijden gegeven is. Je moet je wel degelijk ervan bewust zijn dat het conflict tussen die twee werelden altijd nabij is. Persoonlijk kan ik mijn hoofd niet omdraaien en doorgaan in de rijkdom van het westen zonder aandacht te schenken aan het zuiden. In dat opzicht vertrekt MALARCHI dus niet om een bewuste keuze, maar eerder om een noodzakelijke en essentiële reflectie. Voor de Afrikanen mag je rekenen op heel wat nieuwsgierigheid en hoop. De komst van toeristen betekent steeds een impuls voor de lokale markt zoals dat ook elders ter wereld met allerhande vormen van toerisme het geval is. Op het platteland waar we vertoeven mag je rekenen op een vredevolle, nieuwsgierige en open mentaliteit welke een ideale voedingsbodem vormt voor een stevige dialoog. Een dialoog die even noodzakelijk is voor Noord als voor Zuid, want ik vrees dat we zelf niet goed de ogen open houden en vergeten hoe verziekt, verzuurd, banaal, gefrustreerd of gedeprimeerd onze maatschappij aanmoddert met de dagdagelijksheid.

 

Malarchi is een experiment dat zich niet rechtstreeks inzet om de wereld te verbeteren, evenmin tracht het mensen gelukkig te maken of tot andere inzichten te brengen. Malarchi gaat op zoek naar de sociale rol van architectuur en is ontstaan als reactie op de prille westerse imagearchitectuur die tracht te verleiden maar diepgang of zelfs inhoud mist. Onvermijdelijk wordt het beeld alsmaar belangrijker in de voorstelling van architectuur, helaas verliest het onderwerp zichzelf volledig in het beeld en is er nog heel wat werk in de ontwikkeling van haar scenografie en betekenis. Daarom trachten we de banaliteit even te elimineren uit de projecten en onder een gezonde druk opnieuw te reflecteren over architectuur.

 

De groep mensen die hieraan meewerkt is relatief groot. De groep die effectief de reis ondernemen naar Malawi dit jaar is echter beperkt. Dit heeft alles te maken met de kostprijs om tot daar te geraken. Malawi is niet rechtstreeks bereikbaar en je mag rekenen dat de kostprijs voor de constructie van het HIV centrum evenveel kost als iemand tot daar brengen. Geraldine Vincent uit Brussel, afgestudeerd als interieurarchitecte aan kunstacademie La Cambre en werkende bij Jean Nouvel en Ribas arquitectos in Barcelona gaat met me mee dit jaar om het centrum te gaan opbouwen met een Malawees bouwteam. Om de prille ideen uit te werken hebben we de steun gehad van frisse koppen als Kris Scheerlinck professor aan diverse architectuurscholen in Spanje en Amerika en Koen Meersman kunstenaar en gastprofessor aan evenveel universiteiten en scholen. We worden hierin keihard ondersteund door de onmisbare groep van familie, vrienden en kennissen die evenzeer als ons geloven in dit project. Zij helpen ons bij het inzamelen van fondsen, het organiseren van acties, en de reis. Tot hen behoort GenCoo, een non-profit organisatie opgericht door Michele Pieters – winnaares van de gouden pluim – en ouders, en onder dewelke Malarchi #1 werd georganiseerd en uitgevoerd. Ook dit jaar werken we met hen samen gezien het opgebouwde wederzijds vertrouwen en de onophoudelijke positieve input. Ik wil hen nog eens bedanken voor de steun die zij boden voor het afgelopen jaar. We kunnen ook steeds rekenen op de groep mensen die onder Gencoo vorig jaar naar Malawi geweest zijn voor het project Maleduc en die zich voor Gencoo blijven inzetten. Ter plekke kunnen we steeds vertrouwen op de steun van Kasupe Ministries. De organisatie die geleid wordt door Fletcher Padoko en waarvoor de Malarchi #1 werd opgebouwd. Malarchi #2 heeft niets met deze organisatie te maken maar we brengen zeker een bezoek aan Fletcher, een man die houdt van zijn land en er zich voor meer dan 100% voor inzet (en ook erin slaagt om daadwerkelijk de leefomstandigheden te verbeteren voor de omwonenden. 

MALARCHI #1 – HET THEATER
een speels en ideologisch begin

Onervaren jong en naief ben ik vorig jaar begonnen aan het ontwerp voor een speelruimte voor de kinderen van de school die we gingen meehelpen opbouwen. Ik geloofde destijds in het fundamentele karakter van architectuur en in diens sociale rol. Daarom beschouwde ik het gehele project als extra en als architecturaal experiment op zoek naar de rol die architectuur binnen ontwikkelingssamenwerking dient te spelen. Ik ben iets minder episch en iets pragmatischer van de reis teruggekomen moet ik zeggen. Maak je geen zorgen, architectuur blijft fundamenteel voor me en ze blijft in mijn ogen fundamenteel voor een gemeenschap in ontwikkeling. Maar ze is niet fundamenteel voor het individu. Die heeft heel strikte en prangende noden en heeft geen baat hij de invloed van architectuur op korte termijn. Architectuur gaat over een mentaliteitsuitdrukking, een volks- en tijdsgeest, of toch de reflectie ervan, de materialisering. En daarom kan ze ook in omgekeerde richting werken. Architectuur als communicatiemiddel. Architectuur om te praten over een problematiek , geloof, mentaliteit. Hier zelfs architectuur om te communiceren tussen twee culturen.

 

Een jaar geleden kregen we de kans om te helpen bouwen aan de school voor Kasupe Ministries. Het leek me de perfecte gelegenheid om daar iets aan te voegen. Om een extra te creeren, “iets extra” is een heel belangrijk gegeven, want je neemt hierdoor heel wat spanningen weg terplekke. “iets extra” schept de mogelijkheid en de ruimte om zonder een neergeslagen pragmatiek opnieuw na te denken over een aantal dagdagelijksheden en verworven wijsheden. Het schepte de mogelijkheden om over een ‘zotte constructie’ te praten, om te discussieren over de ideologie van de organisatie. Iets wat al lang niet meer gebeurd was om te praten over een andere manier van construeren. Om samen en dan bedoel ik twee verschillende culturen op zoek te gaan naar oplossingen. Het schepte boven alles eens de verdomd zeldzame gelegenheid om verwonderd te zijn.

 

het idee voor de ‘zotte constructie ‘ werd onmiddelijk warm onthaald door Fletcher. Aanvankelijk niet zo enthousiast door het team terplekke die ons ging bijstaan. Maar uiteindelijk was iedereen wel ontzettend tevreden over de constructie en de ervaring, met de kinderen op kop. Niet alleen vanuit Kasupe Ministries kregen we positieve reacties, evenzeer van mensen naar wie ik het bericht doorgestuurd had en hen gevraagd had om het nieuws verder te verspreiden. Voor zij die ook het eerste dossier Malarchi gelezen heb steek ik er de foto’s van de resultaten erbij. Met het dossier dat volgend jaar hierop volgt mag je opnieuw foto’s verwachten van malarchi#1, of wat er na 1 jaar van over blijft. Ik maak me trouwens niet teveel illusies want de materialen zijn rampzalig. daartegenover vertrouw ik wel in de mensen terplekke dat ze hun uiterste best zullen doen om de constructie in stand te houden.

je kan nog steeds een kopie per mail ontvangen van het eerste dossier Malarchi door een mail te sturen naar gselhorst@gmail.com

De reactie van Fletcher op de resultaten van het eerste Malarchiproject:

Inspired by Kasupe’s Log: A Symbol of Spirituality, Unity, and Hope

Kasupe Ministries’ has built an architectural structure on its ground that is capturing the story behind the ministry. The structure is a magnificent work of Guust Selhorst, a Barcelona (Spain) based architecture who visited Kasupe from July 8-August 5, 2008. He was part of a 14- member group from Belgium that visited Kasupe during this period. The object shows a technique to make a roof starting from only two points that are fixed in the ground instead of four walls. The design is based on the logo of Kasupe Ministries. Just by considering the three hands as three surfaces and bringing them on a different level, you tell the same story as the logo in a 3-dimensional way. The object can be used as a stage for lessons, theater, music or a communication point.

 

bron: annual report 2008, Third Quarterly Updates: July-September 2008 , Kasupe Ministries, 15 September 2008.

 

Door dit project te realiseren hebben we vooreerst geleerd veel geduld te oefenen, en kalm te blijven. Iets wat me niets steeds gelukt is, maar je dient te beseffen dat de gezwinde grijsaard iets trager aan ons voorbijgaat in het Afrikaanse continent. Er heerst geen commerciële mentaliteit en de materialen zijn niet onderworpen aan normen of eisen, laat staan dat ze nog maar beschikbaar zijn. Alles blijft wel mogelijk, voor sommige dingen moet je gewoon meer geduld oefenen. Je leert roeien met de riemen die je voor handen hebt, en als je je creativiteit wat oefent komt je steeds tot een oplossing. Je leert dat begrippen als zelfstandig of onafhankelijk werken begrippen zijn die voortvloeien uit een geïndividualiseerde westerse maatschappij. Deze begrippen functioneren niet in een Afrikaanse context waarbij iedereen dient samen te werken om ergens te geraken, waar de mensen elke hand dienen te grijpen die zich aanbiedt om recht te komen. We hebben gezien ter plekke dat het de kerken zijn die steun bieden aan de mensen op het platteland wanneer de overheidsdiensten verdwijnen. Niet één enkele religie maar net vele verschillende religies die zich langs de zandweggetjes nestelen. Het zijn stuk voor stuk bescheiden hutjes of bakstenen hokjes, niet meer dan één verdieping, om practische redenen volledig ontdaan van grandeur of schijn. Deze kerkjes voor moslims, protestanten, baptisten, katholieken, de getuigen van Jehowa enzovoort worden ook niet enkel als ruimte van god gebruikt. Het zijn eerder sociale condensators waar mensen samenkomen voor een misviering, een debat, een educatieve les, een sociaal conflict, of een geldinzameling. De maatschappij is groepsgestructureerd, het individu telt niet mee en we hebben de positieve en negatieve kanten daarvan kunnen ondervinden. Noodgedwongen werken mensen samen en helpen ze elkaar. Helaas hebben we ook mensen ontmoet die verstoten werden uit die groepsstructuur. En dan wil ik het in bijzonder hebben over de vrouwen die aids besmet zijn en daarvoor uitkomen. Het is een bijzonder dappere daad die zware gevolgen in zich draagt. Want eenmaal je ervoor uitkomt mag je er zeker van zijn dat je uit je dorp zal verstoten worden met de kinderen erbij. En als vrouw alleen heb je geen schijn van kans om alleen te overleven met een kroost aan je rokken. Malarchi #1 heeft ons geholpen om dit alles in te zien en bij te leren.

 

En de mensen terplekke hebben het gehele project ontzettend warm onthaalt. Of hun reactie steeds even genuanceerd of oprecht is daar valt nog over te discussiëren gezien we uiteindelijk steeds voor het dollarteken of euroteken symbool zullen staan met onze witte huid. En daar zal je nog niet zo snel verandering in brengen als individu. Waar men vooral op dient te letten is dat je je niet als individuele witte weldoener gaat gaan manifesteren en dat je de locale organisatie de donaties dient te laten verdelen. De meeste voldoening kreeg ik van de groep jongeren die erg goed bezig zijn met theater trouwens en uit nieuwsgierigheid langs de constructie site kwamen om eens te vragen wat er precies gebeurde. Verder waren de kinderen niet weg te slaan van de sculptuur en was Fletcher op het einde van de rit zeer tevreden zowel met het stimulerende effect als de constructie op zich. In de eerste plaats was Fletcher enthousiast over het idee van de constructie omdat het de jongeren zou kunnen stimuleren om naar school te gaan, hen inspireren om later zelf zoiets te kunnen doen. En jongeren voortdurend stimuleren is een van de grootste uitdagingen, gezien er na school geen echt economisch netwerk is om zich in te werken. De economie is gericht op landbouw. iedereen tracht in de eerste plaats voedsel voor zichzelf te kweken en de overschot in de verstedelijke dorpen te verkopen op de markt. Het zijn de religieuze scholen die leraars opleiden die nog het meest kans bieden op werk.

 

MALARCHI #2 – HIV CONSULTING CENTER
een spiritueel vervolg

De rol die kerken spelen als een soort van mutualiteit, school, politie binnen de context van het Afrikaanse platteland heeft me ergens wel met verstomming geslagen. Religie en hun respectievelijke huizen voor god of Jahwe hebben een geheel andere betekenis hier in vergelijking met Europa.

 

Tijdens mijn verblijf in het Balaka District vorige zomer (2008) ben ik Harold Maloya tegengekomen. Hij was destijds een medewerker van Kasupe Ministries, en heeft intussen zijn ontslag ingediend als voormalig schoolhoofd om zijn eigen ministrie te kunnen ontwikkelen. De man uit een frisse, genuanceerde en doordachte hedendaagse blik op de samenleving waarmee hij als jongeman geconfronteerd wordt. De mensen in het landelijke Malawi zijn erg gelovig en comminiceren ook vaak met spreuken en zegswijzen uit de bijbel. Daarom is het ook bijzonder nuttig een spirituele opleiding ondergaan te hebben om de taal te leren kennen waarmee de mensen op het land communiceren. De omstandigheden zijn hard. Dagelijks sterven jonge mannen, vrouwen en kinderen die met aids besmet zijn. Er zijn medicijnen voor handen om hun weerstand op pijl te houden, maar er is een fundamenteel probleem rond communicatie. Enerzijds riskeer je verstoten te worden uit de samenleving, en zwijgen mensen uit schaamte maar ontloop je de medicijnen. Anderzijds kan je financiele bijstand verwerven door zich te uiten als HIV-patient maar de samenleving is groepsgestructureerd en als individu kom je nergens. De schade bij spreken of zwijgen blijft groot. Daarbovenop wordt er heel wat waninformatie verspreid over aids en worden de mensen die ziek zijn psychologisch niet begeleid. Samenleven met HIV-besmette mensen draagt een groot taboe in zich. Wat me erg aansprak bij Harold is zijn gedrevenheid, zijn innerlijk rust, wetenschappelijke kennis rond HIV, charisma en zijn capaciteit om te luisteren, mensen te bewegen. Bovendien is elke hulp om tegemoet te komen aan de milleniumdoelstelling nr 6 Het uitbannen van HIV/AIDS, malaria en andere ziekten, die de verenigde naties zichzelf voorschotelde meer dan welkom want er is nog ontzettend veel werk aan de winkel, en de klok tikt verder. 

De huidige kerk die Harold leidt heeft een structuur van hout en gedroogd gras. Deze creatuur op de gegunde gronden van een oude vrouw die het land nog steeds bewerkt maar niet langer de krachten heeft om het gehele gebied te onderhouden biedt enkel wat bescherming voor de zon. Er zijn geen banken, de grond is niet meer dan de “schoongeveegde aarde” maar de mensen zijn er warm, en gelovig. Van zodra er regen is biedt dit oord echter geen onderkomen en wordt er gewacht op zon. Harold begint me te beschrijven waarvan hij droomt. De SuNCoM, Support the Needy and Counceling Ministry.

De bouw van SunCoM begint met Harold Baptist Church – HIV Consulting Center. Een kerk van steen zou meer beschutting kunnen bieden, meer geborgenheid kunnen brengen. Een waar onderkomen met verharde vloer en een regenbestendig dak en zitbanken. Hij beschrijft het gebouw tot in detail, een klassieke kerk met kruisvormig grondplan. In het schip zitten aan de rechterzijde de mannen en wordt de linkerzijde vrijgehouden voor de vrouwen. Het dwarse volume dat het kruis uiteindelijkt dient te vormen wordt enerzijds gevormd door kleedkamer met badkamer en anderzijds het bureau. Het gebouw hoeft niet echt groter te zijn dan wat er nu is 20 bij 8m en is niet enkel een kerk, maar evenzeer een HIV-Consulting Center. Harolds bedoeling is drie themas uit te werken waarrond kan gewerkt worden. In eerste plaats wordt informatie gegeven over HIV en wat het verschil is met aids. Daarnaast wordt er gewerkt rond het thema leven met HIV en het thema leven met een partner die besmet is. De consulting kan gebeuren via sportactiviteiten, talkgroups, maar evenzeer wordt er financiële steun en medische bijstand geörganiseerd. Dit gebouw zal echter ook als bureel dienen voor zijn ministry, als plek om te wonen en als opslagplaats. Je dient hierbij de kanttekening te maken dat gebouwen zeldzaam zijn, geconstrueerd worden zonder machines of stromend water. 

De materialen die voor handen zijn blijven erg beperkt maar we kunnen werken met rode baksteen en grijze rotssteen. Verder wil ik de constructie ook water laten dragen op het dak, daar laten zuiveren en adhv van natuurlijke druk een spoelsysteem introduceren voor toiletten bvb. Ik dien de mogelijkheden daarvoor nog af te tasten. De constructie schat ik op 2000 euro. Daarbovenop komt nog de reiskosten die we rekenen op 1300 euro per persoon. En dan heb ik enkel over de vliegtickets heen en terug. Je begrijpt snel hoe absurd de verhoudingen tegenover elkaar staan.

In de verdere toekomst zal er nog electriciteit aangelegd worden tot aan het dorp. Er worden hier en daar ook technieken met zonne-energie toegepast op de rijkere christelijke domeinen, zoals het ABC – college in Lilongwe maar om dat toe te passen op dat afgelaten gebied lijkt me niet oninteressant maar buiten ons budget. Wat ook nodig is en de omringende buurt zal helpen is het boren van een waterput. Deze but zou door de Engelse Baptistiche kerk geleverd worden. Een waterreservoir zou een mogelijk brug kunnen slaan in afwachting van de waterput. 

Het ontwerp van het gebouw dient een synthese te zijn van alle flarden aan ideeën die ontsproten uit de geest van Harold. En dat waren er heel wat. Het gebruik van een gebouw in Afrika heeft bovendien steeds iets van een anarchistische bezetting met een rijk eclectisch programma dat overloopt van de paradoxen. Ook dit gebouw zal daar niet aan ontsnappen, en gaat dit in zijn vormgeving ook trachten te benadrukken. Eerder dan de klassieke kruisvorm in het grondplan wil ik een hedendaagsere versie introduceren aan Harold. We volgen zijn eerste reactie.

these are the images I have send by mail dd.second thing is that i have been thinking of storeroom when we start to buy materials in the area of security. i have an idea that it would be better if we could buy a container here we have a place where we could get it. but i can find out about the price if you tell me. it is abit expensive but it is reliable and a longterm thing. tell me what you think a bout this.

byee for nnow
harold

these where the images attached to the mail Harold had sendACTIVITEITEN

fototentoonstelling Malarchi #1 te Gent, Limburg, Brussel, Barcelona
Benefietdiner “chez Kris et Koen” in Barcelona
bouw van grote maquette op strand van Barcelona met infostand
info gselhorst@gmail.com

FINANCIERING

REKNR. VZW GENCOO
                                    068-2487967-41
met vermelding van                      MALARCHI #2
en een mailtje sturen naar gselhorst@gmail.com met het overgeschreven bedrag.

GENCOO VZW – Malarchi #2 – Guust SELHORST
Malawi – Balaka District – 2009
gselhorst@gmail.com 

Dit is de start van de dialoog. Zoals je wel zal gemerkt hebben liggen de ideeën nog ver van elkaar verwijderd maar daar zal gaandeweg aan gewerkt worden tot we ergens elkaar in het midden van de weg mogen tegenkomen. De rest van de conversatie zal gepost worden op gselhorst.blogspot.com.

hey Guust
thanks for the info so far i have something abit different from that one but you can see the attachment and try to improve this with the symbols and tell me what you can do.